KISA CEVAP
Kasten yaralama TCK m.86'da düzenlenir; temel hâlin cezası bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapistir. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek hafif yaralamalar şikâyete bağlıdır ve altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezası gerektirir. Kemik kırığı, hayati tehlike, yüzde sabit iz gibi ağır sonuçlarda ceza m.87 uyarınca artar; yaralama ölümle sonuçlanmışsa ceza on yıldan on sekiz yıla kadar çıkar ve dava ağır ceza mahkemesinde görülür. Diğer hâllerde görevli mahkeme kural olarak asliye ceza mahkemesidir. Haziran 2025'te 7550 sayılı Kanunla bu maddelerdeki cezalar yükseltildi.
Suç neyi kapsar
TCK m.86/1'e göre kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi cezalandırılır. Tanım geniştir: bir tokat, itme sonucu düşme, yumruk, bıçak darbesi ve hatta kişinin algılama yeteneğini bozan bir madde verilmesi bu kapsama girebilir.
Suçun oluşması için kalıcı bir iz kalması gerekmez. Acı vermek yeterlidir. Buna karşılık yaralamanın ağırlığı, cezanın hangi fıkradan belirleneceğini, şikâyet gerekip gerekmediğini ve hangi mahkemenin bakacağını doğrudan değiştirir. Bu yüzden dosyalarda ilk baktığımız belge adli tıp raporudur.
Uygulamada en sık gördüğümüz olaylar trafikte çıkan tartışmalar, komşu ve aile içi kavgalar, eğlence yerlerindeki arbedelerdir. Bu olayların çoğunda karşılıklı yaralama iddiası da bulunur; kimin önce saldırdığı ve haksız tahrik tartışması dosyanın seyrini belirler.
Suçun unsurları
- Fiil: Başkasının vücuduna acı vermek veya sağlığını ya da algılama yeteneğini bozmak. Fiil hareketle yapılabileceği gibi ihmali davranışla da işlenebilir (m.88).
- Mağdur: Fail dışındaki herhangi bir kişi. Mağdurun kim olduğu bazı nitelikli hâllerde cezayı artırır (eş, kardeş, kamu görevlisi, kendini savunamayacak kişi).
- Manevi unsur: Kast. Failin yaralama sonucunu bilerek ve isteyerek hareket etmesi gerekir. Kastın öldürmeye yönelik olduğu anlaşılırsa olay kasten yaralama değil, kasten öldürmeye teşebbüs olarak nitelendirilir.
- Hukuka aykırılık: Meşru savunma (m.25) gibi bir hukuka uygunluk nedeni varsa suç oluşmaz. Meşru savunmada sınırın mazur görülebilecek bir heyecan, korku veya telaştan kaynaklanarak aşılması hâlinde de faile ceza verilmez (m.27/2).
Cezalar ve nitelikli hâller
Aşağıdaki değerler TCK m.86 ve m.87'nin yürürlükteki metninden alınmıştır. 7550 sayılı Kanunla (Haziran 2025) temel cezanın alt sınırı bir yıldan bir yıl altı aya, basit yaralamanın cezası dört ay–bir yıldan altı ay–bir yıl altı aya çıkarıldı; m.87'deki alt sınırlar da yükseltildi.
| Fıkra | Durum | Yaptırım |
|---|---|---|
| 86/1 | Temel hâl | 1 yıl 6 aydan 3 yıla kadar hapis |
| 86/2 | Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek hafif yaralama (şikâyete bağlı) | 6 aydan 1 yıl 6 aya kadar hapis veya adli para cezası; kadına karşı işlenmişse alt sınır 9 ay |
| 86/3 (a–e) | Üstsoy, altsoy, eş, boşanılan eş, kardeşe karşı; kendini savunamayacak kişiye karşı; kamu görevi nedeniyle; nüfuz kötüye kullanılarak; silahla | Şikâyet aranmaz, ceza yarı oranında artırılır |
| 86/3-f | Canavarca hisle | Ceza bir kat artırılır |
| 87/1 | Duyu veya organ işlevinde sürekli zayıflama, konuşmada sürekli zorluk, yüzde sabit iz, yaşamı tehlikeye sokan durum, gebe kadında erken doğum | Ceza bir kat artırılır; 86/1'de 4 yıldan, 86/3'te 6 yıldan az olamaz |
| 87/2 | İyileşmesi olanaksız hastalık veya bitkisel hayat, duyu veya organ işlevinin yitirilmesi, konuşma ya da çocuk yapma yeteneğinin kaybı, yüzün sürekli değişikliği, çocuğun düşmesi | Ceza iki kat artırılır; 86/1'de 6 yıldan, 86/3'te 9 yıldan az olamaz |
| 87/3 | Kemik kırığı veya çıkık | Kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarına etkisine göre ceza yarısına kadar artırılır |
| 87/4 | Ölüm | 86/1'de 10 yıldan 14 yıla, 86/3'te 14 yıldan 18 yıla kadar hapis |
| 88 | İhmali davranışla işlenmesi | Ceza üçte ikisine kadar indirilebilir |
Suç tarihi önemli
7550 sayılı Kanundaki artırımlar yayımı tarihinde, Haziran 2025'te yürürlüğe girdi. Daha önce işlenmiş fiillere aleyhe olan yeni cezalar uygulanamaz (TCK m.7). Eski tarihli dosyalarda hesaplamanın eski aralıklarla (temel hâlde bir yıldan üç yıla) yapılıp yapılmadığını mutlaka kontrol ediyoruz.
Adli tıp raporu: dosyanın merkezi
Kasten yaralama dosyasında hangi fıkranın uygulanacağını belirleyen şey, mağdur hakkındaki adli rapordur. Raporda özellikle şu sorulara cevap aranır:
- Yaralanma basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilir mi? Cevap evetse 86/2 ve şikâyet şartı gündeme gelir.
- Yaşamı tehlikeye sokan bir durum oluştu mu? Bu tespit 87/1-d'yi doğurur ve cezayı en az ikiye katlar.
- Kemik kırığı veya çıkık var mı; varsa hayat fonksiyonlarına etkisi hangi derecede? Adli tıp uygulamasında bu etki 1'den 6'ya kadar derecelendirilir ve 87/3'teki artırım oranı uygulamada bu dereceye göre belirlenir.
- Yüzde sabit iz veya sürekli değişiklik var mı? Bu değerlendirme, iyileşme süreci tamamlandıktan sonra yapılan muayeneyle sağlıklı biçimde yapılabilir.
İlk müracaatta acil serviste düzenlenen rapor çoğu zaman eksiktir. Kesin rapor alınmadan verilen kararlar, Yargıtay'ın yerleşik uygulamasında bozma nedeni sayılır. Raporlar arasında çelişki varsa Adli Tıp Kurumunun ilgili ihtisas dairesinden görüş alınması istenebilir. Savunma açısından da mağdur vekili açısından da raporun hangi muayeneye dayandığını ve tıbbi belgelerle desteklenip desteklenmediğini satır satır inceliyoruz.
Şikâyet ve uzlaşma
Kasten yaralamada şikâyet ile uzlaşma birbirine karıştırılır, oysa ikisi farklı kurumlardır.
Şikâyet: Yalnızca 86/2'deki basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek hafif yaralama şikâyete bağlıdır. Şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır (TCK m.73). Süresinde şikâyet yoksa soruşturma yapılamaz; şikâyetten vazgeçilirse dava düşer. 86/1'deki temel hâl, 86/3'teki nitelikli hâller ve m.87'deki ağırlaşmış hâller ise kendiliğinden (re'sen) soruşturulur. Mağdurun "şikâyetçi değilim" demesi bu dosyaları sona erdirmez. Süreyi hesaplamak için şikâyet süresi hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Uzlaşma: CMK m.253/1-b, şikâyete bağlı olup olmadığına bakmaksızın kasten yaralamayı (üçüncü fıkra hariç, m.86; m.88) uzlaştırma kapsamına alır. Bu, 86/1 ve 86/2 hâllerinde dosyanın önce uzlaştırma bürosuna gönderileceği anlamına gelir. Uzlaşma teklifine yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (CMK m.253/4).
Şu hâllerde uzlaştırma yoluna gidilmez:
- 86/3'teki nitelikli hâller: eşe, boşanılan eşe, üstsoya, altsoya, kardeşe karşı yaralama, silahla yaralama, kamu görevlisine görevi nedeniyle yaralama gibi.
- m.87'deki neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâller, çünkü m.253'teki listede yer almazlar.
- Uzlaştırma kapsamındaki suçun, kapsam dışındaki başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmesi (CMK m.253/3).
Uzlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse soruşturma evresinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı, kovuşturma evresinde düşme kararı verilir. Uzlaşma çoğunlukla bir tazminat ya da özür üzerine kurulur; ama tarafların ne kabul ettiği tutanağa açıkça geçmelidir.
Kasten öldürmeye teşebbüsten ayrımı
Ağır bir yaralama dosyasında savcılığın ilk değerlendirdiği konulardan biri, olayın kasten yaralama mı yoksa kasten öldürmeye teşebbüs mü olduğudur. Fark çok büyüktür: öldürmeye teşebbüs ağır ceza mahkemesinde görülür ve ceza yaralamanın çok üzerindedir.
Yargıtay'ın yerleşik uygulamasında failin kastı dış olgulardan çıkarılır. Dosyada şu sorulara bakılır:
- Kullanılan aletin niteliği: bıçak, ateşli silah, sopa ya da çıplak el.
- Darbe sayısı, şiddeti ve hedef alınan bölge: göğüs, karın, baş gibi hayati bölgeler mi, kol ve bacak mı?
- Fail ile mağdur arasındaki önceki ilişki ve husumet.
- Failin eylemi kendiliğinden mi bıraktığı, yoksa engel bir sebeple mi durduğu.
- Olaydan sonraki davranışı; örneğin mağduru hastaneye götürüp götürmediği.
Tek bir darbe ve sonrasında failin kendiliğinden uzaklaşması çoğu zaman yaralama kastına işaret eder. Buna karşılık hayati bölgeye çok sayıda darbe ve ancak araya girenler sayesinde sona eren bir saldırı, teşebbüs tartışmasını güçlendirir. Ayrıntılar için kasten öldürme suçu sayfamıza bakabilirsiniz.
Haksız tahrik, meşru savunma ve karşılıklı yaralama
Kavga dosyalarının neredeyse hepsinde haksız tahrik tartışılır. TCK m.29'a göre haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kişinin cezası dörtte birden dörtte üçe kadar indirilir. İndirim oranı, tahrik eden fiilin ağırlığına göre belirlenir. Hakaret, önceki bir saldırı veya ağır bir ithamın ardından gelen tepki bu kapsamda değerlendirilebilir.
Karşılıklı yaralamada mahkeme, kavgayı kimin başlattığını tespit edemezse her iki taraf hakkında da haksız tahrik indirimi uygulanabilir. Olayın başlangıcını gösteren kamera kaydı ve tarafsız tanık beyanı bu nedenle değerlidir.
Meşru savunma ise ceza indirimi değil, suçun hiç oluşmaması sonucunu doğurur. Bunun için saldırının haksız ve o an mevcut olması, savunmanın saldırıyla orantılı olması gerekir. Sınırın aşılması hâlinde m.27 devreye girer.
VARSAYIMSAL ÖRNEK
Karşıyaka'da bir otoparkta park yeri tartışması yaşanıyor. A, B'ye hakaret edip iteliyor; B de A'ya yumruk atıyor ve burnunda kırık oluşuyor. Raporda kırığın hayat fonksiyonlarına etkisinin hafif (1. derece) olduğu yazıyor.
B hakkında 86/1 ve 87/3 birlikte uygulanır. A'nın önce hakaret edip itmesi, B lehine haksız tahrik indirimini tartışmaya açar. A hakkında da ayrıca hakaret ve kasten yaralama soruşturması yürür. 87/3 uzlaştırma listesinde olmadığından bu dosyada uzlaşma yolu yoktur; ama zararın giderilmesi ve tarafların tutumu hükmün açıklanmasının geri bırakılması değerlendirmesinde önem kazanır.
HAGB, seçenek yaptırım ve tutuklama
86/1 ve 86/2 hâllerinde verilen cezalar çoğu zaman iki yılın altında kalır. Bu durumda mahkeme, şartları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (CMK m.231) karar verebilir. Bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, yeniden suç işlemeyeceği kanaati ve mağdurun zararının giderilmesi gerekir. CMK m.231, Temmuz 2026'da 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlendi; HAGB kararına karşı istinaf yoluna gidilebiliyor.
86/2'de mahkeme doğrudan adli para cezasına da hükmedebilir. Bir yıl veya daha kısa hapis cezaları, şartları varsa adli para cezası veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir (TCK m.50). Adli para cezasında bir gün karşılığı 100 ila 500 TL arasında belirlenir (TCK m.52/2). Hesap için adli para cezası hesaplama aracına bakabilirsiniz.
Tutuklama bakımından CMK m.100/3, 86/3'ün (b), (e) ve (f) bentlerindeki yaralamayı ve m.87'deki ağırlaşmış yaralamayı katalog suçlar arasında sayar. Yani kendini savunamayacak kişiye karşı, silahla veya canavarca hisle yaralamada ve ağır neticeli yaralamada kuvvetli şüphe varsa tutuklama nedeni var sayılabilir. Bu yine de tutuklamayı zorunlu kılmaz; ölçülülük ve adli kontrolün yetersizliği gerekçelendirilmelidir. Karara karşı itiraz süresi iki haftadır (CMK m.268). Tutukluluğa itiraz yazımızda süreci anlattık.
Görevli mahkeme, zamanaşımı ve kanun yolu
5235 sayılı Kanunun 12. maddesine göre on yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlara ağır ceza mahkemesi bakar. Kasten yaralamanın 86. maddedeki hâlleri ve 87. maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülür. Yaralamanın ölümle sonuçlandığı 87/4 hâlinde ve olayın kasten öldürmeye teşebbüs olarak nitelendirildiği dosyalarda görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir.
Dava zamanaşımı TCK m.66'ya göre belirlenir. Üst sınırı beş yılı geçmeyen 86. madde hâllerinde süre sekiz yıl, cezanın beş yılı aştığı 87. madde hâllerinde on beş yıldır. Nitelikli hâller de hesaba katılır (m.66/3). Zamanaşımı hesaplama aracı ilk bir fikir verir.
Asliye ceza mahkemesinin hükmüne karşı istinaf süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m.273). Bir İzmir ceza avukatı olarak bu dosyalarda en çok zamanı rapor ile olay anlatımının birbirini tutup tutmadığına ayırıyoruz; kırığın derecesi ya da "hayati tehlike" ibaresi, verilecek cezayı yıllarca değiştirebiliyor.
Sık sorulan sorular
Kasten yaralamada şikâyetten vazgeçince dava düşer mi?
Yalnızca şikâyete bağlı olan 86/2 hâlinde düşer. 86/1, 86/3 ve m.87 hâllerinde soruşturma kendiliğinden yürür; şikâyetten vazgeçme davayı bitirmez. 86/1'de ise uzlaşma yoluyla dosya kapanabilir.
Eşe karşı kasten yaralamada uzlaşma var mı?
Hayır. Eşe, boşanılan eşe, üstsoya, altsoya veya kardeşe karşı yaralama 86/3-a kapsamındadır ve CMK m.253 üçüncü fıkrayı uzlaştırmanın dışında tutar. Bu hâlde şikâyet de aranmaz, ceza yarı oranında artırılır.
Burun kırığı hangi cezayı gerektirir?
Kemik kırığı 87/3 kapsamındadır. Temel cezaya, kırığın hayat fonksiyonlarına etkisine göre yarısına kadar artırım uygulanır. Hafif dereceli bir burun kırığında artırım daha düşük, ağır kırıklarda daha yüksek olur. Ayrıca raporda başka bir ağırlaştırıcı netice olup olmadığına bakılır.
7550 sayılı Kanundan önce işlenen yaralama eylemine yeni ceza uygulanır mı?
Hayır. Ceza kanunu aleyhe geriye yürümez. Haziran 2025'ten önce işlenen fiillerde, failin lehine olan eski ceza aralıkları uygulanır.
Kasten yaralama davasına hangi mahkeme bakar?
Kural olarak asliye ceza mahkemesi. Yaralama sonucu ölüm meydana gelmişse (87/4) veya olay öldürmeye teşebbüs olarak nitelendirilmişse ağır ceza mahkemesi görevlidir.
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.7, m.25, m.27, m.29, m.50, m.52, m.66, m.73, m.86, m.87, m.88 – mevzuat.gov.tr
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.100, m.231, m.253, m.268, m.273 – mevzuat.gov.tr
- 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.12, m.14 – mevzuat.gov.tr
- 7550 sayılı Kanun (Resmî Gazete, 4 Haziran 2025) m.9 ve m.10
- 7589 sayılı Kanun (2026) m.15
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir. Her dosyanın delil durumu ve usul özellikleri farklıdır; somut bir olayda sonuç, dosyanın kendi koşullarına göre değerlendirilir.
