KISA CEVAP
Ağır ceza mahkemesi; kanunda ağırlaştırılmış müebbet, müebbet veya on yıldan fazla hapis cezası öngörülen suçlara ve 5235 sayılı Kanun'un 12. maddesinde adıyla sayılan suçlara (yağma, irtikâp, resmî belgede sahtecilik m.204/2, hileli iflas, terör suçları gibi) bakar. Bir başkan ve iki üyeyle toplanır. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda sanığın avukatı yoksa baro istem aranmadan müdafi görevlendirir. Hükme karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinafa gidilir.
Ağır ceza mahkemesi hangi davalara bakar?
Görevi belirleyen temel hüküm, 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'un 12. maddesidir. Madde, iki ayrı ölçüt kullanır: suçun cezası ve suçun adı.
Birinci ölçüt cezadır. Kanunda ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis veya on yıldan fazla hapis cezası öngörülen bir suçsa dosya ağır cezaya gider. Burada "on yıldan fazla" ifadesine dikkat etmek gerekir; üst sınırı tam on yıl olan bir suç bu ölçüte girmez.
İkinci ölçüt, cezası daha düşük olsa bile kanunun ağır cezaya bıraktığı suçlardır. Bunlar madde metninde tek tek sayılmıştır.
| Ölçüt | Kapsam |
|---|---|
| Cezanın ağırlığı | Ağırlaştırılmış müebbet, müebbet veya on yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlar |
| Adıyla sayılan TCK suçları | Yağma (m.148), irtikâp (m.250/1 ve 2), resmî belgede sahtecilik (m.204/2), hileli iflas (m.161) |
| Devlete karşı suçlar | TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısım'ın 4, 5, 6 ve 7. bölümlerindeki suçlar (m.318, 319, 324, 325 ve 332 hariç) |
| Terör suçları | 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar |
Görev belirlenirken somut olaydaki ağırlaştırıcı veya hafifletici sebeplere bakılmaz. 5235 sayılı Kanun'un 14. maddesi bunu açıkça söyler:
Mahkemelerin görevlerinin belirlenmesinde ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmeksizin kanunda yer alan suçun cezasının üst sınırı göz önünde bulundurulur.
5235 sayılı Kanun m.14
Bu yüzden aynı suçun bir fıkrası asliye ceza mahkemesinde, başka bir fıkrası ağır ceza mahkemesinde görülebilir. Cinsel saldırının temel hâli ile vücuda organ veya cisim sokulması suretiyle işlenen hâli arasındaki fark buna iyi bir örnektir.
Nitelikli dolandırıcılıkta görev değişti
24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanun'la, nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158) 5235 sayılı Kanun'un 12. maddesindeki listeden çıkarıldı. TCK m.158/1'deki ceza üç yıldan on yıla kadar hapis olduğu için yeni dosyalar artık kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülüyor. Değişiklik yürürlüğe girdiğinde ağır cezada, istinafta veya temyizde bulunan dosyalar için geçici madde 7 öngörüldü: bu dosyalarda görevsizlik veya bozma kararı verilmez, eski kurallara göre bakılmaya devam edilir.
İzmir'de ağır ceza mahkemeleri
İzmir'deki ağır ceza dosyalarının büyük bölümü Bayraklı'daki adliyede, numaralandırılmış ağır ceza mahkemelerinde görülür. Kanun, iş yoğunluğu olan yerlerde mahkemenin birden fazla dairesinin kurulabileceğini ve bu dairelerin numaralandırılacağını düzenler (5235 s. Kanun m.9). Dosyanın hangi daireye düşeceği tevzi ile belirlenir; Hâkimler ve Savcılar Kurulu, ihtisaslaşma amacıyla daireler arasında iş bölümü de yapabilir.
Bunun dışında bazı ilçelerde de ağır ceza mahkemeleri bulunur. Suç tarihinde 18 yaşını doldurmamış çocuklar hakkındaki ağır ceza dosyaları ise çocuk ağır ceza mahkemelerinde görülür. İlk derece kararlarına karşı yapılan istinaf başvurularını İzmir Bölge Adliye Mahkemesi'nin ceza daireleri inceler.
Bayraklı'daki adliyede dosya takip ederken sık gördüğümüz bir durum var: Soruşturma aşamasında başka bir ilçe savcılığında başlayan dosya, iddianameyle birlikte ağır ceza mahkemesine geldiğinde sanık ve ailesi süreci nereden takip edeceklerini bilemiyor. UYAP'ta dosyanın esas numarası ve mahkemenin adı netleştiğinde işler kolaylaşır.
Mahkemenin yapısı: heyet ve duruşma
Asliye ceza mahkemesi tek hâkimlidir. Ağır ceza mahkemesinde ise bir başkan ile yeteri kadar üye bulunur ve mahkeme bir başkan ve iki üyeyle toplanır (5235 s. Kanun m.9). Kararlar bu üç hâkimden oluşan heyet tarafından verilir.
Duruşmada heyetin yanında Cumhuriyet savcısı ve zabıt kâtibi bulunur. Zorunlu müdafilik olan dosyalarda müdafiin hazır bulunması da şarttır (CMK m.188/1). Kanunen bulunması gereken kişilerin yokluğunda duruşma yapılması, CMK m.289'da hukuka kesin aykırılık hâlleri arasında sayılır.
Uygulamada duruşmanın akışını genellikle mahkeme başkanı yönetir; sanığın sorgusunu, tanıkların dinlenmesini ve delillerin tartışılmasını başkan yürütür, üyeler de soru sorabilir. Esas hakkındaki mütalaayı savcı verir, ardından sanık ve müdafi savunmasını yapar.
Zorunlu müdafilik (CMK m.150/3)
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 150. maddesine göre, müdafii olmayan şüpheli veya sanık çocuksa, kendisini savunamayacak derecede malulse ya da sağır ve dilsizse istemi aranmadan müdafi görevlendirilir. Üçüncü fıkra bu kuralı genişletir:
Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmada ikinci fıkra hükmü uygulanır.
CMK m.150/3
Burada ölçü, üst sınır değil alt sınırdır. Bu ayrım uygulamada sanıldığından fazla sonuç doğurur. Yağmada alt sınır altı yıl olduğu için zorunlu müdafilik vardır. Cinsel saldırının temel hâlinde ise alt sınır beş yıldır; "beş yıldan fazla" şartı gerçekleşmediğinden bu fıkra tek başına uygulanmaz. O dosyada da şüpheli avukat seçebilecek durumda olmadığını söylerse, istemi hâlinde müdafi görevlendirilir (CMK m.150/1).
Zorunlu müdafilik, kişinin kendi seçtiği avukatla çalışmasına engel değildir. Baro görevlendirmesi, avukatı olmayan kişi için asgari güvencedir. Soruşturma aşamasındaki diğer haklar için şüpheli ve sanık hakları yazısına bakabilirsiniz.
Ağır ceza yargılaması hangi aşamalardan geçer?
AŞAMA 1
Soruşturma
Savcılık delilleri toplar; ifade, arama, el koyma ve gerekirse tutuklama gibi koruma tedbirleri bu aşamada gündeme gelir.
AŞAMA 2
İddianame ve kabul
Mahkeme, iddianame ve soruşturma evrakının verilmesinden itibaren on beş gün içinde iddianameyi inceler; eksik varsa iade eder, yoksa kabul eder (CMK m.174).
AŞAMA 3
Duruşma
Sanığın sorgusu yapılır, tanıklar ve bilirkişiler dinlenir, deliller tartışılır. Dosyanın kapsamına göre birden fazla celse sürer.
AŞAMA 4
Mütalaa ve savunma
Savcı esas hakkındaki görüşünü bildirir; sanık ve müdafi buna karşı savunmasını yapar, son söz sanığa verilir.
AŞAMA 5
Hüküm
Heyet beraat, mahkûmiyet veya diğer kararlardan birini verir. Gerekçeli karar sonradan yazılır ve taraflara tebliğ edilir.
Ağır ceza dosyalarında duruşmalar arasında aylar geçebilir. Bu aralıklarda bilirkişi raporu, adli tıp raporu veya tanık adresleri beklenir; savunma da çoğu zaman bu sürede hazırlanır.
Tutukluluk süreleri
Ağır cezanın görevine giren işlerde tutukluluk süresi en çok iki yıldır. Bu süre zorunlu hâllerde gerekçesi gösterilerek uzatılabilir; uzatma toplamda üç yılı, devlete karşı suçlar ve terör suçlarında beş yılı geçemez (CMK m.102/2). Soruşturma evresinde ise ağır ceza işleri için tutukluluk kural olarak bir yılı geçemez (CMK m.102/4). Tutukluluğun her aşamada itiraz ve inceleme yoluyla denetlenebildiğini de hatırlatalım; ayrıntılar tutukluluğa itiraz sayfasında.
Kararlara karşı kanun yolları
Ağır ceza mahkemesinin hükmüne karşı ilk başvuru yolu istinaftır. Süre, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m.273/1). Başvuru, hükmü veren mahkemeye dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır. İzmir'deki ağır ceza mahkemelerinin kararları İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ceza dairelerinde incelenir.
Bölge adliye mahkemesinin bozma dışındaki kararlarına karşı yine iki hafta içinde temyize gidilebilir (CMK m.286/1, m.291/1). Ancak her karar temyiz edilemez. Örneğin ilk derece mahkemesinin verdiği beş yıl veya daha az hapis cezasına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar temyiz edilemez (CMK m.286/2-a). Ağır ceza dosyalarında cezalar çoğunlukla bu sınırın üzerinde kaldığı için temyiz yolu genellikle açıktır.
İki kanun yolunun inceleme kapsamı farklıdır: istinafta dosya hem olay hem hukuk yönünden yeniden ele alınabilir, temyizde ise esas olarak hukuka uygunluk denetlenir. Ayrıntılar için istinaf ve temyiz yazısına bakabilirsiniz.
Ağır ceza mahkemesinde görülen başlıca suçlar
Aşağıdaki tablo, uygulamada en sık karşılaşılan ağır ceza dosyalarını ve görevin dayanağını gösteriyor. Tam bir liste değildir; on yıldan fazla hapis cezası öngörülen her suç ağır cezanın görev alanına girer.
| Suç | Kanun maddesi | Görevin dayanağı |
|---|---|---|
| Kasten öldürme | TCK m.81–83 | Müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet hapis |
| Yağma | TCK m.148–149 | m.12'de adıyla sayılmış |
| Uyuşturucu ticareti | TCK m.188 | On yıldan fazla hapis |
| Nitelikli cinsel saldırı | TCK m.102/2 ve /5 | Cezanın üst sınırı; temel hâl asliye cezada |
| Zimmet | TCK m.247 | Beş yıldan on iki yıla kadar hapis |
| İrtikâp | TCK m.250/1–2 | m.12'de adıyla sayılmış |
| Resmî belgede sahtecilik | TCK m.204/2 | m.12'de adıyla sayılmış |
| Suç örgütü | TCK m.220 | Çoğunlukla bağlantılı amaç suç nedeniyle |
Örgüt suçlarında küçük bir not düşelim: TCK m.220/1'deki örgüt kurma veya yönetme suçunun üst sınırı on yıldır; bu suç tek başına cezası bakımından ağır ceza ölçütünü karşılamaz. Ancak örgüt dosyaları çoğu zaman uyuşturucu ticareti, yağma veya nitelikli dolandırıcılık gibi amaç suçlarla birlikte açılır ve bağlantı nedeniyle ağır ceza mahkemesinde birleştirilir. Nitelikli dolandırıcılık için ise yukarıdaki 2025 değişikliğini dikkate almak gerekir.
Bu sayfa, ağır ceza yargılamasının genel çerçevesini anlatıyor. Somut bir dosyada görev, tutukluluk veya savunma stratejisi gibi konular için İzmir ağır ceza avukatı sayfamızda büronun çalışma alanlarına dair bilgi bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ağır ceza ile asliye ceza mahkemesi arasındaki fark nedir?
Asliye ceza tek hâkimle, ağır ceza bir başkan ve iki üyeden oluşan heyetle görülür. Görev ayrımı suçun kanundaki cezasına ve 5235 sayılı Kanun'un 12. maddesindeki listeye göre yapılır. Ağır cezanın görevine girmeyen dosyalar, kanunda başka bir mahkeme gösterilmemişse asliye cezada görülür.
Ağır ceza dosyasında avukat tutmak zorunlu mu?
Sanığa avukat tutma yükümlülüğü yüklenmez. Ancak alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren bir suç söz konusuysa ve sanığın avukatı yoksa baro istem aranmadan müdafi görevlendirir. Bu dosyalarda duruşmanın müdafi olmadan yapılması mümkün değildir.
Ağır ceza davası ne kadar sürer?
Kanunda yargılama için sabit bir süre yoktur. Tanık sayısı, bilirkişi ve adli tıp raporlarının gelme süresi, sanık sayısı ve dosyanın birleştirilip birleştirilmediği süreyi belirler. Tutuklu dosyalar genellikle öncelikli ele alınır.
Ağır ceza kararına itiraz süresi kaçırılırsa ne olur?
İki haftalık istinaf süresi geçirildiğinde hüküm kural olarak kesinleşir. Süreyi kişinin kusuru olmadan kaçırdığı durumlar için CMK'da eski hâle getirme imkânı vardır; bu da ayrı ve kısa bir süreye bağlıdır. Bu nedenle tebliğ tarihini not etmek gerekir.
Kaynaklar
- 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun, m.9, m.12, m.14, geçici m.7: mevzuat.gov.tr
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.102, m.150, m.174, m.188, m.273, m.286, m.289, m.291: mevzuat.gov.tr
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.81–83, m.102, m.148–149, m.158, m.188, m.204, m.220, m.247, m.250: mevzuat.gov.tr
- 24.12.2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun, m.12–13 (5235 s. Kanun m.12 değişikliği ve geçici m.7)
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir. Her dosyanın delil durumu ve usul özellikleri farklıdır; somut bir olayda sonuç, dosyanın kendi koşullarına göre değerlendirilir.
