KISA CEVAP
Dava zamanaşımı, suçun kanundaki cezasının üst sınırına göre 8, 15, 20, 25 veya 30 yıldır (TCK m.66). İfade, sorgu, tutuklama, iddianame veya mahkûmiyet kararı süreyi keser ve yeniden başlatır; ancak kesmelerle süre en fazla yarısı kadar uzayabilir.
Zamanaşımı süreleri
| Suçun kanundaki cezası | Olağan süre | En geç (kesmelerle) |
|---|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | 30 yıl | 45 yıl |
| Müebbet hapis | 25 yıl | 37 yıl 6 ay |
| 20 yıldan az olmamak üzere hapis | 20 yıl | 30 yıl |
| 5 yıldan fazla, 20 yıldan az hapis | 15 yıl | 22 yıl 6 ay |
| 5 yılı geçmeyen hapis veya adli para cezası | 8 yıl | 12 yıl |
Süre belirlenirken mahkemenin vereceği ceza değil, suçun kanunda yazan cezasının üst sınırı esas alınır. Dosyadaki delillere göre nitelikli hâller de hesaba katılır (m.66/3–4). Suç tarihinde 12–15 yaş arasındaki çocuklar için sürelerin yarısı, 15–18 yaş arasındakiler için üçte ikisi uygulanır (m.66/2).
Süre ne zaman başlar?
Tamamlanmış suçta suçun işlendiği gün, teşebbüste son hareketin yapıldığı gün, zincirleme suçta son suçun işlendiği gün başlar. Kesintisiz suçlarda süre kesintinin gerçekleştiği günden işler. Üstsoy veya çocuk üzerinde hüküm ve nüfuz sahibi bir kişinin çocuğa karşı işlediği suçlarda ise süre, çocuğun 18 yaşını doldurduğu günden başlar (m.66/6).
Kesme ve durma
Şüphelinin savcılıkta ifadesinin alınması ya da hâkim önünde sorgusu, tutuklama kararı, iddianame ve mahkûmiyet kararı zamanaşımını keser; süre son kesme işleminden itibaren yeniden işler (m.67/2–3). Kesme ne kadar tekrarlanırsa tekrarlansın süre, kanuni sürenin en fazla yarısı kadar uzayabilir (m.67/4). İzin veya karar alınması gereken hâllerde ise zamanaşımı durur (m.67/1).
Zamanaşımına tabi olmayan suçlar
Soykırım, insanlığa karşı suçlar ve işkence suçlarında dava zamanaşımı işlemez. Devlete karşı bazı ağır suçlar yurt dışında işlenmişse de zamanaşımı uygulanmaz (m.66/7).
Zamanaşımı dolmuşsa savcılık kovuşturmaya yer olmadığına, mahkeme ise davanın düşmesine karar verir. Soruşturma aşamaları için soruşturma ve kovuşturma yazısına, şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi hesaplama aracına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.66, m.67, m.72 (mevzuat.gov.tr)