KISA CEVAP
Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiğiniz günden itibaren altı aydır (TCK m.73). Bu süre dava zamanaşımını geçemez; hakaret suçunda ise fiilden itibaren en geç iki yıl içinde şikâyet edilmelidir.
Hangi suçlar şikâyete bağlıdır?
Kanun, suçun tanımında "mağdurun şikâyeti üzerine" ibaresine yer verdiği suçları şikâyete bağlı saymıştır. Basit kasten yaralama, tehdidin basit hâli, hakaret, konut dokunulmazlığının ihlalinin temel hâli, mala zarar verme ve güveni kötüye kullanma sık karşılaşılan örneklerdir. Bu suçlarda süre kaçırılırsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.
Süre nasıl işler?
- Süre, suçun işlendiği gün değil, mağdurun fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği gün başlar.
- Faili bilinmeyen bir olayda şikâyet süresi, failin kimliği öğrenilene kadar başlamaz; ancak dava zamanaşımı işlemeye devam eder.
- Hakaret suçunda, öğrenme tarihi ne olursa olsun şikâyet süresi fiilden itibaren iki yılı geçemez (14.11.2024'te yürürlüğe giren değişiklik).
- Şikâyet hakkı olan birden fazla kişiden birinin süreyi kaçırması, diğerlerinin hakkını düşürmez (m.73/3).
Şikâyetten vazgeçme
Şikâyete bağlı suçlarda şikâyetten vazgeçilirse kural olarak soruşturma veya dava düşer. Vazgeçme hükümden önce yapılmalıdır; kesinleşen hüküm sonrasında vazgeçme infazı etkilemez. Ayrıntılar ve uzlaştırma süreci için soruşturma ve kovuşturma yazısına bakabilirsiniz.
Şikâyet, savcılığa ya da kolluğa yazılı veya sözlü yapılabilir. Şikâyetin hangi suç için yapıldığı ve olayın nasıl öğrenildiği tutanağa açıkça geçirilmelidir; çünkü süre tartışması çoğu zaman öğrenme tarihi üzerinden yapılır. Dava zamanaşımını ayrıca görmek için zamanaşımı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73 (mevzuat.gov.tr); 7531 sayılı Kanun