KISA CEVAP
Adli para cezası, hâkimin belirlediği tam gün sayısının bir gün karşılığı olan tutarla çarpılmasıyla bulunur. Gün sayısı kural olarak 5 ile 730 arasında, bir gün karşılığı ise 1 Haziran 2024'ten beri 100 ile 500 TL arasındadır (TCK m.52).
Nasıl hesaplanır?
Hâkim önce suçun ağırlığına göre gün sayısını, ardından kişinin ekonomik ve diğer şahsi hâllerine göre bir günün karşılığını belirler. Örneğin 150 gün karşılığı adli para cezasında bir gün 100 TL kabul edilirse ceza 15.000 TL olur. Gerekçeli kararda hem gün sayısının hem de bir gün karşılığının ayrı ayrı gösterilmesi gerekir.
İnternette hâlâ dolaşan "20 ile 100 TL" aralığı 7499 sayılı Kanunla değişti; 1 Haziran 2024'ten sonra bu sınırlar geçerli değildir.
Taksit ve ödeme süresi
Mahkeme, kişinin durumuna göre hükmün kesinleşmesinden itibaren bir yılı geçmemek üzere mehil verebilir ya da cezayı taksitlendirebilir. Taksit süresi iki yılı geçemez, taksit sayısı da dörtten az olamaz (m.52/4). Bir taksitin zamanında ödenmemesi hâlinde kalan miktarın tamamı tahsil edilir.
Hükümde taksit yoksa, Cumhuriyet başsavcılığı otuz gün içinde ödeme emri gönderir. Bu süre içinde cezanın üçte birini ödeyen hükümlünün talebiyle kalan kısım birer ay arayla iki eşit taksitte ödenebilir (5275 m.106/6).
Ödenmezse ne olur?
Ödenmeyen kısma karşılık gelen gün sayısı hapse çevrilir. Hükümlü bunun yerine her gün için iki saat kamuya yararlı bir işte çalışarak cezasını ödeyebilir. Adli para cezası yerine çektirilecek hapis üç yılı, birden fazla hükümde beş yılı geçemez; bu hapis ertelenemez ve koşullu salıverilme uygulanmaz (5275 m.106). 18 yaşından küçüklere verilen adli para cezası ise hapse çevrilmez.
Ön ödeme ile karıştırmayın
Ön ödeme, dava açılmadan önce soruşturma aşamasında yapılan bir ödemedir ve kamu davasının açılmasını önler. Adli para cezası ise mahkûmiyet hükmüyle verilen cezadır. Ön ödeme için soruşturma ve kovuşturma yazısına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- 5237 sayılı TCK m.50, m.52, m.63; 5275 sayılı Kanun m.106 (mevzuat.gov.tr); 7499 sayılı Kanun